Symbol Portugalii to nie tylko słynny kogut!
Przeczytaj wpis i dowiedz się więcej o Portugalii!
Ale oczywiście kogut się pojawi, a do tego – poznasz legendę z nim związaną. Na początek mały disclaimer – Portugalia mimo, że mała, to jest bardzo różnorodna. A 3 z 5 symboli o których dzisiaj przeczytasz pochodzą z jednego niewielkiego regionu położonego na północy kraju – Minho (składają się na niego dwa dystrykty – Braga i Viana do Castelo). Tym bardziej serdecznie polecam ci odwiedzić ten region. A kiedy już tam będziesz – skosztuj calde verde – zupy z kapusty portugalskiej z dodatkiem chorizo. Bo tak, calde verde Portugalia zawdzięcza również regionowi Minho.
Każdy symbol Portugalii to też idealna odpowiedź na popularną zagwozdkę czyli co przywieźć z Portugalii?
Galo de Barcelos czyli najbardziej znany symbol Portugalii
Galo jest dla Portugalii tym czym wieża Eiffla dla Francji. Na pewno kojarzysz tego czarnego kuraka z dorodnym czerwonym grzebieniem i kolorowymi serduszkami i innymi dekoracjami tam gdzie inne kuraki mają piórka.
Galo w portugalskich domach i knajpach gości często i jest uważany za jeden z amuletów na szczęście. Równie chętnie wybierają go turyści jako pamiątkę i nic dziwnego – z motywem portugalskiego koguta da się kupić wszystko – magnesy i długopisy, ścierki, ubrania, torby, kafelki i oczywiście figurki – te ostatnie dostępne są w różnych wersjach kolorystycznych i w pełnym przekroju rozmiarów – od mieszczących się w dłoni do takich, które trzeba przewozić zapięte
w foteliku dziecięcym😅
Jaki jest Galo, każdy widzi. Ale czy znasz legendę tego symbolu Portugalii?
Nim dowiesz się skąd kurak, opowiedzieć ci muszę o czasach kiedy wielu ludzi pielgrzymowało do Santiago da Compostela (czyli miejsca pochówku św. Jakuba Apostoła). Jednym z wędrowców podążającym w tym kierunku był pewien młody Galijczyk (niestety nie znamy jego imienia).
Galijczyk miał tego pecha, że przechodził przez wioskę (Barcelos właśnie) akurat w czasie, kiedy szukano bandyty, który miał wiele na sumieniu. Pojmano „obcego” (Galijczyka) i obwiniono go o zbrodnie. Ten zaprzeczał, ale jak możesz się domyślać – na niewiele się to zdało. Jedyne co, to udało się chłopakowi wybłagać by zaprowadzono go przed oblicze sędziego. Sędzia akurat biesiadował w najlepsze i nie bardzo był zainteresowany słuchaniem o niewinności Galijczyka. Ten, zdesperowany czując, że jego koniec jest bliski, wskazał na pieczonego kuraka leżącego na półmisku i powiedział: „To, że jestem niewienny jest tak pewne, jak to, że ten oto kurak wstanie i zapieje w momencie kiedy będą mnie wieszać”. Oczywiście było dużo uszczypliwości, śmiechów i hihów, możesz sobie wyobrazić te miny zebranych. Ale… na wszelki wypadek zdecydowano, że nikt nie tknie kuraka. A co potem? Już się domyślasz? Tak! Pieczony kur wstał w talerza i ile na całe gardło zapiał: kuuuuuukuryyyykuuuu! A sędzia przez okno zobaczył, że Galijczyk już stoi na szubienicy z pętlą wokół szyi.. Wybiegł z domu i uwolnił go w porę.
Co było potem? Galijczyk kontynuował swoją pielgrzymkę a po latach wrócił do Barcelos i został burmistrzem.
The end.
Taka legenda stoi za Galo – symbolem Portugalii.
Lenço dos namorados
Znasz tę folkową przyśpiewkę „mam chusteczkę haftowaną, wszystkie cztery rogi, tego kocham, tego lubię, temu rzucę ją pod nogi”? Bo jeśli tak, to bardzo łatwo zrozumiesz jaki sens ma lenço dos namorados – kolejny symbol Portugalii.
Młode dziewczęta z regionu Minho, marzące o miłości, spędzały wieczory przy kominku haftując lniane chusteczki z wyznaniami miłości. Wśród symboli typowo nawiązujących do miłości (serca i serduszka), pojawiały się kwiaty i kwiatuszki, ptaki, liście, klucze, nuty, krzyże i wyznania. Te ostatnie z uwagi na braki w edukacji najczęściej haftowane były zapisem fonetycznym (więc pełno w nich błędów). Tradycja tworzenia lenço sięga XVIII wieku.
A co dziewczęta robiły później z tymi chusteczkami? Wybierając się na tańce, zabierały lenço ze sobą i kiedy tańczyły z chłopakiem, którym były zainteresowane – pod koniec tańca zostawiały mu w dłoni chusteczkę. Jeśli on odwzajemniał uczucie – z dumą kładł taką chusteczkę na ramieniu. Jeśli nie – oddwał ją właścicielce. Wiele z par połączonych przez lenço brało ślub.
Andorinha
Czy wiesz czemu jaskółki tak lubią Portugalię? Dokładnie z tych samych powodów, co turyści! Jaskółki latają do Portugalii po dobre jedzenie i świetną pogodę!😅 – ale czy tylko dlatego stały się symbolem Portugalii? No nie, nie tylko dlatego!
Jaskółki są szczególnie ważne dla Portugalczyków z kilku powodów. Łączą się w pary na całe życie, wspólnie wychowują potomstwo, opuszczają gniazdo dopiero kiedy wszystkie pisklęta z niego wyfruną, a w następnym roku… wracają dokładnie do tego samego gniazda (pod warunkiem, że nikt go nie zniszczył w międzyczasie).
To przywiązanie jaskółek do gniazda łączy się w zbiorowej wyobraźni z przywiązaniem do domu i do Ojczyzny. To jest tak ważne zjawisko w kulturze portugalskiej, że istnieje na to specjalne słowo – saudade. Jego symbolem jest jaskółka,
a samo saudade możecie kojarzyć z pieśniami fado, które właśnie mają to nieprzetłumaczalne drgnienie duszy wyśpiewać.
W 1896 roku Rafael Bordallo Pinheiro, portugalski dziennikarz, ceramik i karykaturzysta, zaprojektował i opatentował wzór ceramicznej jaskółki i odtąd niemal wszystkie jaskółki ceramiczne w Portugalii wyglądają tak samo.
Ceramiczna jaskółka zawieszona na ścianie pełni funcję ochronną, a szczególnego znaczenia nabiera na ścianach Portugalczyków żyjących poza granicami swojego kraju – dla nich symbolizuje pragnienie powrotu do domu. Ceramiczne jaskółki podarowuje się w zasadzie na każdą okazję – na urodziny, śluby i parapetówki.
Jaskółki są też symbolem wolności – nie przeżyją w zamknięciu/w klatce.
Może się zastanawiasz jak to możliwe, że tyle razy byłaś w Portugalii a żywej jaskółki nigdy nie dane było ci spotkać. Smutna prawda jest taka, że gniazda jaskółek są często niszczone (ze względów estetycznych), mimo, że jest to proceder w Portugalii nielegalny. Dodatkowo, kiedyś najwięcej można było ich spotkać w regionie Alentejo gdzie ucztowały zjadając insekty. Odkąd rolnicy w Alentejo zaczęli stosować opryski, insektów jest mniej, a tym samym jaskółek jest mniej.
Sardinha
Ceramiczna sardynka to kolejny symbol Portugalii. Autorem wzoru jest (podobnie jak w przypadku jaskółki) również Bordalo Pinheiro.
Sardynka to odniesienie do wszystkiego, co w życiu jest przyjemne – do wina, do imprez i do lata. Nic dziwnego – najwięcej sardynek grilluje się wszak w czerwcu na słynnych imprezach z okazji Santos Populares.
W slangu „sardinha” oznacza również niską dziewczynę – piszę o tym w charakterze ciekawostki, żeby nie było szoku jeśli w wyszukiwarce portugalskojęzycznej chciał(a)byś wyszukać zdjęcia sardynek😅
Coração de Viana
Serce z Viany to kolejny symbol Portugalii pochodzący z regionu Minho. Tradycyjnie panny młode z tego regionu (a dokładniej to te mieszkające w Povoa de Lanhoso albo Gondomar) zakładały do ślubu biżuterię z tym motywem. I nie były to jakieś 2-cm minimalistyczne wisiorki, to były prawdziwe wisiory (15 cm jak nic!). Strojono się w tę biżuterię również na okoliczność procesji ku czci Nossa Senhora da Agonia.
Serce wykonane jest w technice jubilerskiej zwanej filigrana. Najprościej ujmując technologiczne zawiłości – filigrana to technika polegająca na łączeniu „kuleczkami” cienkich złotych „nitek” układających się w wici. Metalem najczęściej wykorzystywanym było złoto i srebro. Obecnie da się kupić serce z Viany wykonane z różnych materiałów, nawet z korka. Korzenie filigrany sięgają Mezopotamii 300 lat p.n.e. Do Europy technika dotarła szlakiem handlowym prowadzącym przez Morze Śródziemne i zadomowiła się właśnie w regionie Minho.
Filigrana opiera się na symbolach natury, religii i miłości.
- motywy morskie – ryby, muszle, fale i łódki
- natura – kwiaty, liście akantu, girlandy
- religijne motywy – krzyże (głównie krzyż maltański, medaliki ze świętymi, anioły)
- motywy miłosne – czyli właśnie SERCE
A skąd się wzięło w ogóle to serce?
Królowa Dona Maria I z wdzięczności za urodzenie żywego syna nakazała wykuć w złocie serce na wzór Najświętszego Serca Jezusowego.
Z czasem serce stało się symbolem miłości romantycznej, miłości między dwojgiem ludzi.
Nie ma się co dziwić, bo jeśli przyjrzysz się dokłanie budowie Coração de Viana do Castelo to zobaczysz połączone klejnotem dwa serca💕 – chyba nie może być romantyczniej, nie?😅
A co z azulejo?
Czy azulejo to symbol Portugalii?? Ależ oczywiście, że jest…. i nie jest.
Azulejos mimo, iż tak bardzo kojarzy nam się z Portugalią, nie jest portugalskim wytworem. Azulejos biało-niebieskie nim pojawiły się w Lizbonie, były już znane i stosowane w Holandii, a kafle o orientalnych wzorach nim trafiły do Sintry – były doskonale znane w Hiszpanii.
Ale nie znaczy to oczywiście, że azulejos nie jest portugalskie. Azulejos jest ponad podziałami geograficznymi!
A jeśli chciał(a)byś ozdobić swój stół, biurko albo ścianę jednym z portugalskich symboli, zapraszam do mojego sklepu.